Nisan ayında İran semalarında düşen bir Amerikan F-15 savaş uçağının pilotu, kurtarıldıktan sonra verdiği ifadede dikkat çeken bir gözlemini paylaştı. Pilot, uçağından fırlamadan önce gökyüzünde “denizanası” benzeri bir formasyonda hareket eden çok sayıda İran drone’u gördüğünü belirtti. Bu açıklama, ABD istihbarat birimlerinde İran’ın drone kabiliyetlerine yönelik ciddi bir tartışma başlattı.
CNN International’a konuşan kaynaklara göre, pilot drone’ların tek tek değil, birbirine bağlıymış gibi hareket ettiğini anlattı. Büyük drone’ların altında daha küçük insansız hava araçlarının bulunduğu ve bu görüntünün “denizanası”nı andırdığı aktarıldı. Bir kaynak, pilotun havada adeta “drone’dan mayın tarlası” gördüğünü ifade etti.
Pilotun bu gözlemi, ABD istihbarat birimlerinde İran’ın drone teknolojisinde daha önce değerlendirilmemiş yeni bir kabiliyete ulaşmış olabileceği ihtimalini gündeme getirdi. Ancak yetkililer, pilotun kazanın ardından sarsıntı geçirmiş olması nedeniyle gördüklerinin netliği konusunda da değerlendirme yaptı.
İstihbarat birimleri, pilotun bilinmeyen bir drone kabiliyetine mi tanık olduğunu, İran’ın bir deneme mi yaptığını yoksa bir serap mı gördüğünü sorguladı. F-15’in düşmesine neyin neden olduğu halen araştırılırken, pilotun gördüğü drone formasyonunun kazada rol oynayıp oynamadığı ihtimali de inceleniyor.
Kaynaklar, pilotun tarif ettiği sistemin teknik karşılığının “one-to-many meshed networking” (tek merkezden çoklu drone ağı) olduğunu belirtti. Bu sistem, bir operatörün aynı anda birden fazla drone’u yönlendirebilmesine imkan tanıyor. ABD istihbaratı, İran’ın daha önce bu seviyede bir kabiliyete sahip olduğunu düşünmezken, Tahran’ın drone teknolojisini geliştirmek için Rusya ve Çin’den destek aldığına dair raporlar bulunuyor.
Drone savaşı ve savunma teknolojileri uzmanı Emma Bates, CNN’e yaptığı değerlendirmede, böyle bir sistemin ciddi bir tehdit oluşturabileceğini vurguladı. Bates, drone’ların belirli bir şekli koruyarak koordineli hareket edebilmesi ve üzerinde patlayıcı taşıması durumunda çok etkili bir saldırı yöntemi olabileceğini ifade etti.
İran’ın drone programına ilişkin bu iddia, ABD ile Tahran arasında devam eden müzakere sürecinin ortasında gündeme geldi. Tarafların nükleer program, Hürmüz Boğazı ve yaptırımlar gibi başlıklar altında 60 günlük bir görüşme sürecine başladığı bildirildi.
